CV-keteldruk stijgt vanzelf: oorzaken per situatie
// 21 juli 2026Je hebt de cv-installatie niet bijgevuld, maar de drukmeter staat iedere dag iets hoger. Soms loopt de druk zelfs door terwijl de thermostaat laag staat of de ketel is uitgeschakeld. Water kan niet vanzelf in een gesloten verwarmingssysteem verschijnen. Er moet dus ergens druk of leidingwater worden toegevoegd, óf de meting klopt niet.
Het drukverloop verraadt meestal de oorzaak
Stijgt de druk alleen wanneer de radiatoren warm worden en daalt hij na afkoelen weer? Dan ligt het expansievat voor de hand. Stijgt de druk ook bij een koude, uitgeschakelde installatie? Controleer dan vooral de vulkraan, vulslang, platenwarmtewisselaar of drukmeter.
Laat niet meteen water uit de installatie lopen. Noteer eerst wanneer de druk stijgt. Daarmee voorkom je dat een belangrijk signaal verdwijnt en kun je een monteur veel gerichter uitleggen wat er gebeurt.
Eerst bepalen of de installatie werkelijk koud is
“De verwarming staat uit” betekent niet altijd dat de hele installatie koud is. Een combiketel kan nog warm tapwater maken wanneer de radiatoren niet verwarmen. Ook kan de pomp nog nadraaien of kan restwarmte in de warmtewisselaar aanwezig zijn.
Vergelijk de druk daarom pas wanneer de installatie meerdere uren geen verwarming of warm water heeft geleverd. Een ochtendmeting vóór het douchen is vaak bruikbaarder dan een meting direct nadat de thermostaat lager is gezet.
Meet het drukverloop gedurende één dag
- Maak ‘s ochtends vóór gebruik van warm water een foto van de drukmeter.
- Noteer of de installatie koud aanvoelt.
- Maak een tweede foto nadat de verwarming ongeveer een uur heeft gewerkt.
- Meet opnieuw nadat alles enkele uren is afgekoeld.
- Controleer de volgende ochtend nogmaals zonder bij te vullen of water af te laten.
| Wat je ziet | Meest waarschijnlijke richting | Wat het onderscheid maakt |
|---|---|---|
| Druk stijgt tijdens verwarmen en daalt na afkoelen | Expansievat of verkeerde voordruk | De stijging volgt duidelijk de watertemperatuur |
| Druk stijgt dag en nacht langzaam door | Vulkraan, vulslang of interne verbinding met leidingwater | Ook een volledig koude installatie krijgt meer druk |
| Druk springt plotseling omhoog of omlaag | Druksensor, drukmeter of elektrische meetfout | De verandering past niet bij temperatuur of waterverlies |
| Druk stijgt tot ongeveer 3 bar en zakt daarna sterk | Expansievat in combinatie met geopend overstortventiel | Er kan water uit de afvoer of onder de ketel komen |
Situatie 1: de druk stijgt alleen als de verwarming warm wordt
Verwarmingswater zet uit wanneer het warmer wordt. Een goed werkend expansievat vangt dat extra volume op. Daardoor mag de druk tijdens verwarmen enigszins stijgen. Keert de druk na afkoelen ongeveer terug naar de beginwaarde, dan is een beperkt verschil niet direct verdacht.
Een groter probleem ontstaat wanneer de koude druk bijvoorbeeld 1,4 bar is en de warme druk snel richting 2,8 of 3 bar gaat. Koelt de installatie daarna af en zakt de meter tot onder de oorspronkelijke waarde, dan kan het expansievat zijn bufferwerking hebben verloren.
Membraan in het expansievat defect
Het vat kan zich met cv-water vullen, waardoor er nauwelijks ruimte overblijft om uitzetting op te vangen.
Voordruk niet passend
Een expansievat kan technisch nog heel zijn, maar niet goed functioneren wanneer de gasvoordruk niet aansluit op de installatie.
Expansievat te klein
Na uitbreiding met extra radiatoren of vloerverwarming kan het aanwezige vat onvoldoende inhoud hebben.
Verbinding naar het vat geblokkeerd
Een afgesloten kraan, vervuiling of probleem in de leiding kan voorkomen dat het vat drukverschillen opvangt.
Alleen tegen het expansievat tikken geeft geen betrouwbare diagnose. De klank kan een aanwijzing zijn, maar zegt niets met zekerheid over de voordruk, het membraan of de verbinding met de installatie.
Situatie 2: de druk loopt ook op wanneer alles koud blijft
Bij een koude installatie zet het verwarmingswater niet verder uit. Blijft de druk toch stijgen, dan komt er waarschijnlijk water of druk van buiten het gesloten cv-circuit bij.
Een expansievat is dan niet automatisch de hoofdverdachte. Een defect vat verklaart vooral een groot verschil tussen koud en warm. Het verklaart niet goed waarom een langdurig koude installatie iedere dag meer druk krijgt.
De vulkraan lijkt dicht, maar kan toch doorlaten
Na het bijvullen wordt de verbinding tussen de drinkwaterleiding en de cv-installatie normaal weer afgesloten. Afhankelijk van de installatie gebeurt dat met losse kranen, een vaste vulcombinatie of een vulslang.
Een kraan kan aan de buitenkant dicht lijken, terwijl hij intern een kleine hoeveelheid water doorlaat. Omdat de druk in de drinkwaterleiding meestal hoger is dan in het cv-circuit, kan de cv-druk langzaam blijven stijgen.
Controleer het volgende zonder onderdelen los te halen:
- Staan alle vulkranen volledig dicht?
- Is een losse vulslang na het vullen verwijderd?
- Voelt of klinkt er stroming bij de vulcombinatie?
- Is er kalkvorming of vocht rond een kraan zichtbaar?
- Begon het probleem kort na het bijvullen?
Een aangesloten vulslang bewijst niet dat er water doorloopt. Verwijderen is wel verstandig wanneer het systeem daarvoor is ontworpen. Zo verdwijnt één mogelijke verbinding tussen leidingwater en cv-water.
De platenwarmtewisselaar kan twee watercircuits verbinden
Een combiketel bevat een cv-circuit en een circuit voor warm tapwater. Deze waterstromen horen van elkaar gescheiden te blijven. In bepaalde ketels gebeurt de warmteoverdracht via een platenwarmtewisselaar.
Ontstaat intern een lek tussen beide zijden, dan kan drinkwater met een hogere druk het cv-circuit binnendringen. De druk loopt dan ook op wanneer de radiatoren koud blijven. Water aflaten helpt slechts tijdelijk: zolang de interne verbinding bestaat, stijgt de druk opnieuw.
Dit verschil is belangrijk:
- Een lek uit het cv-systeem laat de druk meestal dalen.
- Een interne verbinding met leidingwater kan de cv-druk laten stijgen.
Het controleren of vervangen van een interne warmtewisselaar is geen geschikte doe-het-zelfklus. De ketel moet veilig worden afgesloten en door een bevoegde vakman worden onderzocht.
Een foutieve drukmeter kan een echt defect nabootsen
Niet iedere stijgende waarde betekent dat er werkelijk meer water in de installatie zit. Moderne ketels kunnen een elektronische druksensor gebruiken. Andere installaties hebben een analoge meter of beide.
Let op signalen die niet passen bij normaal drukgedrag:
- De waarde springt zonder geleidelijke overgang.
- De digitale waarde en analoge meter verschillen sterk.
- Na opnieuw opstarten staat plotseling een andere druk in beeld.
- De druk verandert terwijl leidingen, temperatuur en waterafvoer gelijk blijven.
- De meter blijft exact hetzelfde aangeven tijdens opwarmen en afkoelen.
Blijf bij twijfel niet bijvullen. Wanneer de sensor te laag meet terwijl de werkelijke druk al hoog is, kan extra water het overstortventiel openen.
Gebruik deze beslisroute voordat je een monteur belt
Stap 1 — Noteer koud en warmMeet de druk bij een volledig koude installatie en opnieuw tijdens verwarmen.
Stap 2 — Vergelijk na afkoelenKeert de druk terug, dan hangt de stijging waarschijnlijk samen met uitzetting. Blijft hij hoger, zoek dan verder.
Stap 3 — Sluit de vulverbinding uitControleer of de vulkranen dichtstaan en verwijder een losse vulslang wanneer dat veilig en volgens de installatieopbouw kan.
Stap 4 — Kijk of de druk koud doorstijgtEen aanhoudende stijging zonder verwarming wijst eerder op binnendringend leidingwater of een meetprobleem.
Stap 5 — Geef het patroon doorMeld de koude druk, warme druk, snelheid van stijgen en eventuele waterafvoer aan de installateur.
Waarom de druk soms eerst stijgt en daarna ineens daalt
Bij een defect expansievat kan de druk tijdens verwarmen richting 3 bar oplopen. Rond die waarde kan het veiligheids- of overstortventiel water afvoeren. Zodra de installatie afkoelt, is een deel van het cv-water verdwenen. De meter kan daardoor later juist een te lage waarde aangeven.
Dat patroon wordt gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd:
- De koude installatie wordt bijgevuld.
- Tijdens verwarmen loopt de druk sterk op.
- Het overstortventiel voert water af.
- Na afkoelen is de druk te laag.
- De installatie wordt opnieuw bijgevuld.
Steeds opnieuw bijvullen houdt deze cyclus in stand. Bovendien kan een overstortventiel na herhaald openen blijven nadruppelen door vuil of slijtage.
Stop met bijvullen als de druk al hoog isLoopt de druk richting 3 bar, komt er water uit de ketel of afvoer, of verschijnt een storing? Schakel geen beveiligingen uit en open de ketel niet. Laat de installatie controleren.
Wat je zelf kunt bekijken en wat niet
Wel zelf controleren
- De koude en warme druk fotograferen
- Controleren of vulkranen dichtstaan
- Een daarvoor bedoelde losse vulslang verwijderen
- Kijken naar vocht of kalksporen
- Controleren of water uit een afvoer komt
- De storingscode noteren
Overlaten aan een vakman
- De ketelbehuizing openen
- Het expansievat voordrukken of vervangen
- Een warmtewisselaar onderzoeken
- Een veiligheidsventiel demonteren
- Een druksensor vervangen
- Interne leidingen of gasdelen loshalen
Wanneer dezelfde dag hulp inschakelen?
Een lichte drukverandering tussen koud en warm hoeft niet direct gevaarlijk te zijn. Wacht niet af wanneer één van deze situaties optreedt:
- De druk nadert of overschrijdt 3 bar.
- Er loopt water uit het overstortventiel of onder de ketel.
- De druk blijft stijgen terwijl de ketel volledig koud is.
- De meter verandert snel en onvoorspelbaar.
- Je moet herhaaldelijk water aflaten.
- De ketel geeft storingen of maakt ongebruikelijke geluiden.
- Er is vocht bij elektrische onderdelen zichtbaar.
Gebruik bij een gaslucht geen schakelaars of open vuur. Verlaat de ruimte, sluit de gaskraan wanneer dat veilig kan en neem buiten contact op met de storingsdienst.
Gegevens waarmee een monteur sneller kan zoeken
“De druk is te hoog” zegt weinig over de oorzaak. Met een klein meetoverzicht kan een installateur beter bepalen welke onderdelen eerst gecontroleerd moeten worden.
- Merk en type cv-ketel
- Druk bij volledig koude installatie
- Hoogste druk tijdens verwarmen
- Druk na volledige afkoeling
- Snelheid waarmee de druk stijgt
- Of warm water is gebruikt
- Moment waarop voor het laatst is bijgevuld
- Of de vulslang aangesloten bleef
- Vocht onder of in de buurt van de ketel
- Water uit een afvoerleiding
- Eventuele storingscode
- Recente werkzaamheden aan de installatie
Het verschil tussen een koude en warme meting is uiteindelijk waardevoller dan één losse stand. Stijgt de druk uitsluitend tijdens verwarmen, dan ligt de nadruk op het opvangen van uitzettend water. Stijgt een volledig koude installatie langzaam door, dan moet worden onderzocht waar extra leidingwater of een foutief druksignaal vandaan komt.
Meer praktische oplossingen voor problemen in en rond de woning staan bij de woontips van 123tips.nl.
